سخنراني محمود احمدي نژاد در دانشگاه کلمبيا از زواياي مختلف قابل بررسي مي باشد. زيرا سخنان او تنها از جايگاه يک استاد دانشگاه يا شهروند نيست، بلکه از سوي کشور و حکومتي است که حساسيت زيادي در جهان بر انگيخته است.همچنين در اينکه آيا نحوه رفتار و چگونگي مديريت سفر ايشان از سوي مشاورانش درست بوده يا نه؟ مي توان نکات بسياري گفت و نقدهاي جدي به آن داشت.اما هدف اين نوشتار هيچ يک از اين موارد نيست بلکه توجه به رفتاري است که از سوي رييس دانشگاه کلمبيا قبل از سخنراني احمدي نژاد، انجام شد.
مايلم که اين نوع اقدام رييس دانشگاه کلمبيا را با يک اشتباه ديگر آمريکاييان مقايسه کنم. ترديدي نيست که در پنج سال گذشته موقعيت آمريکا در نزد مردم منطقه خاورميانه تخريب شده است. ناامني و کشتاري که هرروزه در عراق و افغانستان صورت مي گيرد ترديدهاي جدي در توانايي آمريکا براي ايجاد دموکراسي در اين کشورها به وجود آورده است.همچنين به باور بسياري از روشنفکران منطقه اقدامات آمريکا باعث ترديدهايي در سودمندي دموکراسي شده است و اقتدارگرايان و بنيادگرايان نيز با استفاده از دستگاههاي تبليغي خود اين ترديدها را افزون مي کنند. به عبارت ديگر عدم رعايت قواعد و اصول انساني و تکيه بر قدرت نظامي بسياري از تلاش هاي تئوريک روشنفکران منطقه را ناکارآمد کرده و آنها را از بطن جامعه دور مي گرداند. اتفاقي که در دانشگاه کلمبيا رخ داد، از اين منظر قابل تحليل است .فردي که از سوي دانشگاه دعوت شده تا سخنانش شنيده شود، بايد متناسب با شرايط و ضوابط و قواعد آکادميک، آنگونه که در رابطه با ديگران رفتار مي شود، با وي رفتار کنند. اما انصافا نوع برخورد رييس دانشگاه هتاکانه بود و" بي طرفي" در شنيدن و قضاوت کردن را که مهمترين شعار و سرمشق جوامع آکادميک مي باشد را زير سئوال برد.
اين نوع رفتارها ضربه هاي جدي به باورهاي مردم منطقه در صداقت دانشگاهيان در دفاع از آزادي بيان به وجود مي آورد و کار کساني را که براي آزاديهاي آکادميک و همچنين استقلال نهادهاي علمي از قدرت تلاش مي کنند را سخت مي کند. ترديدي نيست که سخنان رييس دانشگاه در پيوند با کانونهاي قدرت و ثروت و تحت فشار لابي هاي خاص انجام شده است. با اين حساب چگونه مي توان در برابر کساني که مي خواهند دانشگاهها را ملک طلق خود کنند ايستاد؟ زيرا آنان خواهند گفت در کشورهاي مدعي آزادي نيز منافع ساختار سياسي لحاظ مي گردد.
از سوي ديگر ادبيات به کار گرفته شده به هيچ عنوان علمي و ادبي نبود و بيشتر"خود حق پندار" بود. رييس دانشگاه مي توانست بدون اشاره به سخنران ارزش ها و مطلوبات خود را بگويد و خواهان شنيدن سخن ميهمان درباره آن شود. اما در رفتار و بيان او هيچ گونه تواضع علمي مشاهده نمي شد و به نظر مي رسيد که درصدد ايجاد يک آتش تهيه براي فضا سازي و جنگ رواني در راستاي استراتژي نئوکانهاي آمريکا بوده است.
تقليل مراکز علمي به ابزار تبليغات حکومتها با کارکردهاي دانشگاه سازگار نيست. به ويژه اگر توجه داشته باشيم که در چند سال گذشته به کرات اين موضوع مورد توجه قرار گرفته که نئو کانها تحت تاثير متفکران خاصي چون "اشتراوس" قرار دارند. نگاه "خود حق پندار"اين آمريکاييها ياد آور هشداري است که پاره اي از روشنفکران ايراني درباره ستيزه گري و خشونت نهفته در سکولاريزم و فرهنگ غربي بيان کرده اند. کساني که مي خواهند در برابر بنيادگرايان ديني آدميان را با زور از آسمان به زمين بياورند.
اگر اين نقد بر رفتار رييس دانشگاه و بن مايه هاي آن وارد باشد، آنگاه اين پرسش به وجود مي آيد که روشنفکران و دانشگاهيان در چنين شرايطي چه وظيفه اي دارند. آيا به صرف اينکه با رفتار و عملکرد يک نفر مشکل دارند بايد در برابر نقض اصول اساسي اي که خود به آن باور دارند سکوت کنند؟ آيا در صورت چنين سکوتي براي ادامه کوشش خود با مشکل مواجه نمي شوند؟
از سوي ديگر با توجه به قراين موجود اين نوع اقدامات آماده سازي افکار عمومي مردم آمريکا براي ماجرا جويي هاي جديد است. آيا سکوت در برابرخطرات احتمالي آينده،فقط با اين توجيه که ممکن است سودي نصيب حکومت شود،توجيه پذير است؟ به نظر مي رسد که روشنفکران به ويژه آنان که در عرصه عمل از آزاديهاي دموکراتيک و تحولات آرام و مسالمت آميز دفاع مي کنند در اين شرايط بايد فعال تر برخورد کنند و اجازه ندهند خشونت و ستيزه گري نهفته در فرهنگ آمريکايي نئوکانها ضربه ديگري بر پايه هاي دموکراسي و مدافعان تحولات آرام در منطقه خاورميانه وارد کنند. بايد در انتظار روزهاي آينده نشست و ديد که آيا استادان دانشگاههاي آمريکا که بيانيه هاي دفاع از دموکراسي و حقوق بشر را امضا مي کنند و همچنين ساير روشنفکران جهان و منطقه در برابر استفاده ابزاري از دانشگاه و تئوريزه کردن خشونت واکنش نشان خواهند داد؟
