نگاه کرونيکل به تحولات جديد در پرونده ايران

جاناتان لندي – مک کلاتکي تريبيون‏

عليرغم ادعاهاي جرج بوش در مورد تلاش ايران براي دستيابي به سلاح هسته اي که مي تواند جرقه آتش ‏جنگ جهاني سوم را بزند، کارشناسان در داخل و خارج دولت آمريکا هيچ مدرک مستندي دال بريک برنامه ‏فعال توليد سلاح هسته اي از ايران در دست ندارند.

حتي به نظر مي رسد اعضاي دولت بوش هم در مورد فوريت اين تهديد دچار انشعاب شده اند. در حالي که ‏بوش و معاونش ديک چني از برنامه سلاح هاي ايران به عنوان يک واقعيت مسجل ياد مي کنند، معاون ‏وزارت خارجه، نيکلاس برنز، سعي دارد از شدت اين سخنان بکاهد.‏

برنز در مصاحبه 25 اکتبر با شبکه ‏PBS‏ گفت: "ايران به دنبال قدرت هسته اي است... اين چيزي است که ‏برخي ها نگران تبديل آن به توانايي ساخت سلاح هسته اي هستند."‏

يکي ديگر از مقامات آمريکايي که به خاطر حساسيت موضوع خواست نامش محفوظ بماند گفت: "من فکر ‏نمي کنم همين امروز هيچ کس عقيده داشته باشد ايران در حال کار بر روي ساخت يک بمب هسته اي است."‏
کارشناسان ديگر مي گويند در اينجا مساله مهم کلمات "همين امروز" است. آنها مي گويند ايران ممکن است ‏در گذشته به طور فعال به دنبال ساخت جنگ افزار هسته اي بوده و همين حالا هم مي تواند با انحراف در ‏برنامه غني سازي اورانيوم، برنامه توليد سلاح را در پيش بگيرد.‏

دلايل مستحکم و کافي وجود ندارد اما شواهد و قراين با جزييات قابل ملاحظه اي از سوي آنها عنوان مي ‏شود. به نظر مي رسد گفتار بوش در مقايسه با اظهارات مشاوران ارشد و کارشناسان خارج ازدولت، اغراق ‏آميز باشد.‏

بوش در کنفرانس خبري 17 اکتبر گفت: "من به آنها گفته ام که اگر علاقمند به جلوگيري از وقوع جنگ ‏جهاني سوم هستيد، احتمالا" بايد به بازداشتن ايراني ها از دانش هسته اي و ساخت سلاح هسته اي هم علاقه ‏داشته باشيد." ‏

چني هم در تاريخ 23 اکتبر اين گونه هشدار مي دهد: "کشور ما و همه جامعه جهاني، نمي توانند خود را کنار ‏بکشند در حالي که يک کشور حامي تروريسم در حال برآورده ساختن بلند پروازي هاي بزرگ خودش است. ‏ما به ايران اجازه نمي دهيم سلاح هسته اي داشته باشد."‏

اتهامات وارد شده از سوي بوش و چني از آن جهت زير ذره بين قرار گرفته اند که آنها نظير همين اتهامات ‏را به عراق هم زده بودند در حاليکه خلاف آن ثابت شد.‏

معهذالک دلايل بسياري هم وجود دارد که اداعاهاي صلح آميز بودن برنامه هسته اي ايران را با شک و ترديد ‏نگاه کنيم؛ مواردي چون ذخاير فراوان نفت و گاز ايران، معامله تکنولوژي هسته اي با يک دلال پاکستاني در ‏بازار سياه و نيز اين نکته که آنها برنامه غني سازي اورانيوم را به مدت 18 سال از چشم آژانس بين المللي ‏انرژي هسته اي، که از سوي سازمان ملل مسوول نظارت بر اين امور است، مخفي نگه داشته بودند.‏

پير گلداسميت، يک معاون اسبق آژانس بين المللي هسته در سخنراني خود به تاريخ 30 اکتبر در دانشگاه ‏هاروارد گفت: "بسياري از زواياي رفتار و برنامه هسته اي گذشته ايران، بيشتر نشان دهنده برنامه اي با ‏اهداف نظامي بوده است تا مقاصد انسان دوستانه." ‏

حتي اگر دلايل محکمي هم وجود داشته باشد، بوش آنها را رو نکرده است. تحقيقات چهار ساله آژانس بين ‏المللي هسته اي نيز نتوانسته است بيش از اين مورد را نشان دهد.‏

محمد البرادعي، رييس آژانس، در مصاحبه تاريخ 31 اکتبر با شبکه ‏CNN‏ گفت: "در حال حاضر هيچ ‏اطلاعاتي دال بر در جريان بودن يک برنامه فعال توليد جنگ افزار هسته اي در ايران به دست من نرسيده ‏است."‏

مارک فيتزپاتريک، عضو موسسه مطالعات استراتژيک در لندن و دستيار سابق معاون دفتر منع تکثير سلاح ‏هاي هسته اي، گفت: "هيج ردپايي از کار بر روي توليد سلاح هسته اي وجود ندارد اما شواهد کافي از وجود ‏حرکت به آن سمت در دست است."‏

ممکن است زواياي تاريکي از اين مساله در جريان گزارش همين ماه آژانس بين المللي انرژي هسته اي و در ‏مورد ميزان پاسخگويي ايران به ابهامات و پرسش هاي موجود از برنامه غني سازي اورانيوم، روشن شود. ‏
انتظار مي رود اين گزارش بر روي فعاليت هاي ايران در زمينه کار با دستگاههاي سانتريفوژ و گاز ‏هگزافلوريد اورانيوم متمرکز باشد. اين دستگاه توان آم را دارند که اورانيوم را به مقدارکم براي توليد نيرو ‏غني سازند و يا آن را با درصد بالا براي ساخت سلاح هسته غني کنند؛ اين بستگي به مدت زمان کار آن ها ‏دارد. ‏

ايران ادعا مي کند که تنها با سانتريفوژ هاي قديمي از نوع ‏P1‎‏ کار مي کند که آنها را در سال 1987 از يک ‏شبکه بازارسياه به رهبري عبدالغدير خان، پدر زرادخانه هسته اي پاکستان، خريداري کرده است.‏

اما بازرسان آژانس بين المللي انرژي هسته اي راي داده اند که ايران مدارک مربوط به استفاده از دستگاه هاي ‏P2‎‏ با کارآيي دو برابر نسبت به دستگاه هاي ‏P1‎‏ که در سال 1995 دريافت کرده است را به آژانس اطلاع ‏نداده است.‏

منبع: کرونيکل- 4 نوامبر ‏